Zamanaşımını Durduran Sebepler ve Hukuki Sonuçları

Zamanaşımı, belirli bir süre içinde kullanılmadığında bir hakkın ya da alacağın hukuki olarak talep edilemez hale gelmesi anlamına gelir. Ancak, bazı durumlar zamanaşımı sürecini durdurabilir veya askıya alabilir. Bu durumlar, zamanaşımını durduran sebepler olarak adlandırılır ve alacaklının haklarının korunmasında önemli bir rol oynar.

Zamanaşımını durduran sebepler, alacaklının alacağını tahsil etme şansını artırır ve hakkın zamanaşımına uğramasını önler.

Kanuna Göre Durdurucu Sebepler (TBK m. 153)

Türk Borçlar Kanunu madde 153'te sayılan şu hallerde zamanaşımı süresi işlemeye başlamaz, işlemişse de durur:

• ■ Aile İlişkileri: Velayet süresince çocukların ana ve babalarından olan alacakları için; evlilik devam ettiği sürece eşlerin diğerinden olan alacakları için süre işlemez.
• ■ Vesayet ve Hizmet İlişkisi: Vesayet süresince vesayet altındakilerin vasiden olan alacakları; hizmet ilişkisi süresince ev hizmetlilerinin işverenlerinden olan alacakları için süre durur.
• ■ İmkansızlık Halleri: Alacağın Türk mahkemelerinde ileri sürme imkânının bulunmadığı hallerde süre durur.
• ■ Sıfatların Birleşmesi: Alacaklı ve borçlu sıfatının aynı kişide birleşmesi durumunda süre işlemez.

Dikkat: Zamanaşımının Durması mı, Kesilmesi mi?

Hukukta bu iki kavramın sonuçları tamamen farklıdır. Karıştırılmaması gerekir:

• ■ Zamanaşımının Durması (TBK 153): Yukarıda sayılan sebepler (evlilik, velayet vb.) varken süre işlemez. Sebep ortadan kalkınca, süre kaldığı yerden devam eder. (Pause düğmesi gibi).
• ■ Zamanaşımının Kesilmesi (TBK 154): Dava açılması, icra takibi yapılması veya borçlunun borcu kabul etmesi (kısmi ödeme, faiz ödeme) durumunda süre kesilir. Kesilme halinde, süre tamamen sıfırlanır ve en baştan başlar. (Reset düğmesi gibi).

Zamanaşımı Süreci ve Hukuki İşlem

Bu hallerin ortadan kalkması halinde ise süre işlemeye başlar veya durmadan önce işlemeye başlamış süre kaldığı yerden işlemeye devam eder. Örneğin ev hizmetlerine yardımcı çalışanın alacağı bakımından çalıştığı süre boyunca zamanaşımı süresi işlemezken, işten ayrıldığında süre işlemeye başlayacaktır.

Ankara Borçlar Hukuku Avukatı, zamanaşımını durduran sebepler konusunda müvekkillerine hukuki danışmanlık sağlar. Avukat, müvekkiline zamanaşımını durduran sebeplerin var olup olmadığını belirler ve süreçle ilgili yasal gereklilikleri açıklar.

Pratik Örneklerle Zamanaşımı Süreçleri

Zamanaşımı davalarında en sık karşılaşılan kafa karışıklığı, sürenin durması ve kesilmesi arasındaki farktır. Sürenin durması, durdurucu sebep ortadan kalkınca sürenin kaldığı yerden işlemeye devam etmesidir. Ancak sürenin kesilmesi durumunda, süre baştan başlar.

Borçlunun borcu kabul etmesi, alacağın resmi yollarla talep edilmesi veya icra takibinin başlatılması, süreyi keserek tüm sürecin en baştan başlamasını sağlar. Özellikle ticari alacaklar ve iş hukuku davalarında, süreyi kesen bu eylemleri doğru zamanda ve hukuki formatta yapmak, hak kaybını önlemede hayati önem taşır.

Sıkça Sorulan Sorular

Soru: Eşler arasındaki borçlarda zamanaşımı işler mi?

Cevap: Hayır. Evlilik birliği devam ettiği sürece, eşlerin birbirinden olan alacakları için zamanaşımı durur. Boşanma kararı kesinleştiğinde süre kaldığı yerden işlemeye başlar.

Soru: İcra takibi açmak zamanaşımını durdurur mu, keser mi?

Cevap: İcra takibi açmak zamanaşımını keser. Yani süre durmaz, sıfırlanır ve en baştan işlemeye başlar.

Zamanaşımı Sorunlarınıza Profesyonel Çözüm

Hukuki süreçte hak kaybına uğramamak adına, zaman aşımı ve durdurucu sebepler konusunda uzman görüşü alın.

Yukarıda değinilmiş olan hususlar genel hatları ile kaleme alınmış olup; her somut olay birbirinden farklı özellikler taşıyabileceğinden hak kaybına uğramamanız adına bir hukuk bürosu ile iletişime geçip profesyonel destek almanızı öneririz. (KARTALHAN HUKUK BÜROSU)