Takım Sözleşmesi, birden çok işçinin meydana getirdiği bir takımın (ekibin), aralarından birini "takım kılavuzu" olarak seçerek, bu kılavuz aracılığıyla işverenle yaptığı özel bir iş sözleşmesi türüdür. İş Kanunu'nun 16. maddesinde düzenlenen bu sözleşme türü, genellikle inşaat, tarım, yükleme-boşaltma, mevsimlik işler veya organizasyon gibi toplu iş gücü gerektiren sektörlerde tercih edilir.

Ankara İş Hukuku Avukatı olarak, takım sözleşmelerinde en sık karşılaşılan sorunun, işçilerin ücretlerinin takım kılavuzuna toplu ödenmesi ve kılavuzun bu parayı diğer işçilere dağıtmaması olduğunu görüyoruz. Oysa kanun, her işçinin ücretinin ayrı ayrı ödenmesini zorunlu kılar.

1. Takım Sözleşmesinin Kurulması ve Şekil Şartları

Takım sözleşmesinin geçerli olabilmesi için İş Kanunu m. 16 uyarınca şu şartların sağlanması zorunludur:

Yazılı Şekil Şartı

Takım sözleşmesinin yapılması yazılı şekle tabidir. Sözleşmede, takımı oluşturan her bir işçinin kimliği ve alacağı ücretin ayrı ayrı gösterilmesi zorunludur. Sadece takım kılavuzunun imzası yeterli değildir; sözleşme kurulduktan sonra her işçi işe başladığında işverenle ayrı ayrı iş sözleşmesi yapmış sayılır.

Takım Kılavuzunun Rolü

Takım kılavuzu, diğer işçiler adına işverenle pazarlık yapan ve sözleşmeyi imzalayan kişidir. Ancak hukuki olarak takım kılavuzu da bir işçidir; diğer işçilerin işvereni veya işveren vekili değildir. Kılavuzun işçilerden "komisyon" veya "aracılık ücreti" kesmesi yasaktır.

2. Ücretlerin Ödenmesi ve İşverenin Sorumluluğu

Takım sözleşmelerinde en kritik nokta ücret ödemesidir. Kanun, işverene şu yükümlülükleri getirir:

• Ayrı Ödeme Zorunluluğu: İşveren, takım içindeki her işçinin ücretini ayrı ayrı ve bizzat o işçiye (veya banka hesabına) ödemek zorundadır.
• Kılavuza Ödeme Yasağı: İşveren, "kolaylık olsun" diyerek tüm parayı takım kılavuzuna verip dağıtmasını isteyemez. Eğer kılavuz parayı dağıtmazsa, işveren işçilere karşı ücret borcundan kurtulmuş sayılmaz; yani ikinci kez ödeme yapmak zorunda kalabilir.
• Kılavuzun Kesinti Yasağı: Takım kılavuzu, aracılık yapması karşılığında işçilerin ücretinden herhangi bir kesinti yapamaz (İşK m. 16/son).

3. İşe Başlama ve Fesih Durumları

Takım sözleşmesi imzalandıktan sonra işe başlama ve işten ayrılma süreçleri özel hükümlere tabidir:

İşe Başlamama

Sözleşmede ismi bulunan işçilerden biri işe başlamazsa, işveren o işçinin yapacağı işi diğer takım üyelerinden isteyemez (eğer iş bölümü yapılmışsa). Ancak takımın tamamı işe başlamazsa, işveren takım kılavuzundan zararının tazminini isteyebilir.

Sözleşmenin Feshi

İşe başlandıktan sonra, her işçi ile işveren arasında doğrudan bir iş akdi kurulmuş sayıldığı için, fesih durumunda (işten çıkarma veya istifa) genel hükümler uygulanır. Yani işçiler kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanabilirler. Takım kılavuzunun işten ayrılması, diğer işçilerin sözleşmesini otomatik olarak sona erdirmez.

Sıkça Sorulan Sorular (Takım Sözleşmesi)

Soru: Takım kılavuzu benim adıma sözleşme imzalayabilir mi?

Evet, ancak bu sözleşmede sizin isminizin ve alacağınız ücretin açıkça yazılı olması şarttır. Siz işe başladığınız anda bu şartları kabul etmiş sayılırsınız.

Soru: Takım olarak işe girdik, tek başıma istifa edebilir miyim?

Evet. İşe başladıktan sonra işverenle aranızda bireysel iş ilişkisi kurulur. Yasal bildirim sürelerine (ihbar süresi) uyarak istifa edebilirsiniz. Bu durum diğer takım üyelerini bağlamaz.

Soru: Ücretimi takım kılavuzundan alamadım, işverene dava açabilir miyim?

Evet. İşveren ücreti size (veya banka hesabınıza) doğrudan ödemek zorundadır. Parayı kılavuza verip "ben ödedim" diyemez. Ödenmeyen ücretiniz için işverene dava açabilirsiniz.