Eserde Değişiklik Yapılmasını Men Etme Hakkı

Eserde değişiklik yapılmasını men etmek, bir eserin orijinal halinin korunmasını ve izinsiz olarak değiştirilmesini veya tahrif edilmesini engellemeyi amaçlayan, eser sahibinin manevi haklarından biridir. Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun (FSEK) 16. Maddesinde bu hak, yasal olarak düzenlenmiştir.

Eserde değişiklik yapılmasını men etme hakkı, eser sahibinin eser üzerindeki haklarını korumak ve eserinin bütünlüğünü sağlamak amacını taşır. Eser sahibi, eserinin orijinal halinin değiştirilmesini veya bozulmasını istemeyebilir. Bu nedenle, telif hakkı yasaları, eser sahibine eserini koruma ve değişiklik yapılmasını engelleme yetkisi verir.

Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 16. Maddesinde: "Eser sahibinin izni olmadıkça eserde veyahut eser sahibinin adında kısaltmalar, ekleme ve başka değiştirmeler yapılamaz." denilmek suretiyle bu hak yasal olarak düzenlenmiştir.

🔍 Değişiklik Yasağının Kapsamı ve Unsurları

Bu hak, eserin sadece içeriğini değil, sunuluş biçimini de kapsar:

Değişiklik Yapılmasını Men Etme Hakkının Kapsamı (FSEK m. 16)

Bu hak, eserin manevi bütünlüğünü korur ve eserin üzerindeki değişikliklerin yanı sıra, eser sahibinin adıyla ilgili tasarrufları da kapsar:

• ■ Eserin içeriğinde (maddi anlamda) değişiklik yapılamaz.
• ■ Eser sahibinin adında kısaltmalar, ekleme veya başka değiştirmeler yapılamaz.
• ■ Bu hak, eserin yayınlanması, çoğaltılması, yayımlanması ve temsil edilmesi gibi tüm kullanım biçimlerinde geçerlidir.

Bu manevi hak, eser sahibinin izni olmadan devredilemez ve eser sahibinin ölümünden sonra da miras yoluyla intikal edebilir.

Hangi Durumlarda Değişiklik Yapılabilir? (İstisnalar)

Kural olarak izinsiz değişiklik yasak olsa da, FSEK m. 16/2 bazı istisnalar tanır:

• ■ Zorunlu Değişiklikler: Eserin çoğaltılması veya yayımlanması tekniğinin mecburi kıldığı ufak değişiklikler (dizgi hatalarının düzeltilmesi gibi) için izin gerekmez.
• ■ Dürüstlük Kuralı: Eser sahibinin, dürüstlük kurallarına göre men etmemesi gereken basit değişikliklere itiraz hakkı yoktur.
• ■ Mimari Eserler: Mimari projelerin uygulanması sırasında teknik zorunluluklardan kaynaklanan değişiklikler yapılabilir.

İhlal Durumunda Dava Yolları (Men Davası)

Eserde izinsiz değişiklik yapılması, eser sahibinin manevi haklarını ihlal eder. Eser sahibi bu durumda hukuki yollara başvurabilir:

• ■ Tecavüzün Men'i Davası: Yapılan değişikliğin veya izinsiz kullanımın durdurulması için dava açılabilir.
• ■ Maddi ve Manevi Tazminat Davası: İhlalden doğan zararların tazmini talep edilebilir.
• ■ İzinli Değişiklikler: Eser sahibi veya yayın haklarına sahip olan kişi, eserlerinde belirli değişikliklere ancak yazılı bir sözleşme ile izin verebilir. Bu izinler, genellikle sözleşme veya lisans anlaşmalarıyla belirlenir.

❓ Sıkça Sorulan Sorular

Soru: Eser sahibi ölürse bu hakkı kim kullanır?

Cevap: Eser sahibinin vefatından sonra 70 yıl boyunca mirasçıları bu hakkı kullanabilir. Mirasçı yoksa Kültür Bakanlığı yetkilidir.

Soru: Satın aldığım tabloyu değiştirebilir miyim?

Cevap: Hayır. Eserin mülkiyetini satın almış olsanız bile, eserin bütünlüğünü bozacak değişiklikler (boyama, kesme vb.) yapamazsınız.

Eserinizin Bütünlüğünü Koruyun

İzinsiz değişiklik ve tahrifata karşı hukuki mücadele için uzman destek.

Yukarıda değinilmiş olan hususlar genel hatları ile kaleme alınmış olup; her somut olay birbirinden farklı özellikler taşıyabileceğinden hak kaybına uğramamanız adına bir hukuk bürosu ile iletişime geçip profesyonel destek almanızı öneririz. (KARTALHAN HUKUK BÜROSU)