İnanç Sözleşmesi Şartları ve Gizli Devir Riskleri

İnanç sözleşmesi, inanan ile inanılan arasında özel bir güven ilişkisi kurulmasını gerektiren, bir eşya veya hak üzerindeki mülkiyeti koruma amacıyla geçici olarak bir tarafa devretme anlaşmasıdır. Bu tür sözleşmeler, genellikle gayrimenkul alım satım işlemlerinde karşımıza çıkar ve malın asıl sahibi (inanan), malı diğer tarafa (inanılan) güvenceye dayalı bir şekilde devreder.

İnanılan kişi, malı koruma ve bakımını üstlenir ve sözleşmede belirtilen şartlar altında bu malı inanan tarafa geri devretmeyi taahhüt eder. İnanç sözleşmeleri; borçlunun alacaklılarından mal kaçırma amacıyla, bir işi başkasının adı ve hesabı üzerinden gizlenerek yapmak veya almak istenen bir krediye teminat gösterme gibi farklı nedenlere bağlı olarak kurulabilmektedir.

Şekil Şartı ve İspat Yükü (Yargıtay Kararları)

İnanılan ile inanan arasında kurulan inanç sözleşmeleri, temel olarak güvene dayalı olsa da, ispatı yazılı delile bağlıdır. Özellikle gayrimenkul devrinde durum kritiktir:

• ■ Yazılı Delil Şartı: 05.02.1947 tarihli Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı gereği, inançlı işlemin ispatı için "yazılı delil" (inanç sözleşmesi, mektup, senet vb.) zorunludur. Tanıkla ispat edilemez.
• ■ Yazılı Delil Başlangıcı: Eğer tam bir sözleşme yoksa ama karşı tarafın imzasını taşıyan ve iddiayı muhtemel gösteren bir belge varsa, bu durumda tanık dinlenebilir.
• ■ Sözleşme Serbestisi: Şekil şartına tabi olmayan konularda sözlü de yapılabilir ancak ispat için yazılı olması her zaman önerilir.

İnanılanın Yükümlülükleri ve Riskler

İnanılan kimse bir eşya veya hakkı üzerindeki alacak haklarını veya bir ayni hakkını inanan kimseye devrederek koruma altına almak veya tasarrufta bulunmak istemektedir.

İnanç sözleşmeleri güven esasına bağlı olarak kurulan bir sözleşme türü olduğu için yazılı veya sözlü olarak yapılabilmektedir. İnanılan kimsenin, sözleşme konusu eşyaya veya hakka özen yükümlülüğü borcu ve sözleşme sonunda inanan tarafa teslim etme borcu bulunmaktadır.

Dikkat: İnançlı İşlem mi, Muvazaa mı?

Uygulamada en sık karıştırılan iki kavramdır:

• ■ İnançlı İşlem: Taraflar malı gerçekten devrederler (mülkiyet geçer), ama amaç başkadır (teminat, gizleme vb.). İşlem geçerlidir.
• ■ Muvazaa: Taraflar devretmiş gibi görünür ama gerçekte devretme iradeleri yoktur. İşlem geçersizdir (batıldır).

İhlal Durumu ve Zamanaşımı

İnanılanın, sözleşmeye aykırı davranarak kendisine devredilen sözleşme konusunu üçüncü bir kişiye devretmiş olması halinde, inananın tazminat talebi hakkı mevcuttur.

• ■ 10 Yıllık Zamanaşımı: Türk Borçlar Kanunu md. 146 gereğince, inanç sözleşmesine dayalı tapu iptal tescil veya tazminat davaları 10 yıllık genel zamanaşımına tabidir.
• ■ Görevli Mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme ise taşınmazın bulunduğu yer veya davalının ikametgahı mahkemesidir.

İnanılanın, kendisine devredilen mal üzerinde kendi yararına tasarrufta bulunması, güven ilişkisini ihlal eder ve hukuki sorumluluk doğurur.

Sıkça Sorulan Sorular

Soru: Tapuyu kardeşimin üzerine yaptım, geri alabilir miyim?

Cevap: Eğer aranızda yazılı bir "inanç sözleşmesi" veya bunu kanıtlayan yazılı bir belge (mektup, mesaj dökümü vb.) varsa dava açarak geri alabilirsiniz. Sadece tanıkla ispat çok zordur.

Soru: Malı üçüncü kişiye satarsa ne olur?

Cevap: Üçüncü kişi iyi niyetliyse malı geri alamazsınız, ancak inanılandan tazminat (malın bedelini) istersiniz. Üçüncü kişi durumu biliyorsa (kötü niyetliyse) tapu iptal davası açılabilir.

Tapu ve Sözleşme Davalarınız İçin Hukuki Destek

İnançlı işlem, tapu iptali ve tazminat davaları için bize ulaşın.

Yukarıda değinilmiş olan hususlar genel hatları ile kaleme alınmış olup; her somut olay birbirinden farklı özellikler taşıyabileceğinden hak kaybına uğramamanız adına bir hukuk bürosu ile iletişime geçip profesyonel destek almanızı öneririz. (KARTALHAN HUKUK BÜROSU)