Şimdi Yazın
Şimdi Yazın
Ankara merkezli Uzman Avukat kadromuzla, güncel mevzuat ışığında
güvenilir danışmanlık ve sonuç odaklı hukuki çözümler sunuyoruz.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), ceza yargılaması sonucunda sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurulmasına rağmen, bu hükmün belirli bir denetim süresi boyunca hukuki sonuç doğurmamasını sağlayan özel bir ceza muhakemesi kurumudur. Bu kurum, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinde düzenlenmiştir.
HAGB kararı verildiğinde, ortada verilmiş bir mahkûmiyet hükmü vardır; ancak bu hüküm açıklanmaz ve infaz edilmez. Sanık belirlenen denetim süresi boyunca yükümlülüklere uygun davranırsa, dava düşer ve hüküm ortadan kalkar.
Bu yönüyle HAGB, klasik bir ceza indirimi değil; şartlı bir fırsat mekanizmasıdır. Amaç, özellikle ilk kez suç işleyen ve topluma yeniden kazandırılma ihtimali yüksek olan kişilere ikinci bir şans tanımaktır.
Mahkemenin HAGB kararı verebilmesi için kanunda sayılan tüm şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir. Bu şartlardan birinin eksik olması halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilemez.
Sanık hakkında hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis cezası ya da adli para cezası olmalıdır. Burada önemli olan sonuç cezanın miktarıdır. Mahkeme önce indirimleri uygular, ardından ortaya çıkan nihai ceza değerlendirilir.
Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması gerekir. Taksirli suçlar (örneğin trafik kazası) HAGB’ye engel değildir.
Suç nedeniyle mağdurun veya kamunun uğradığı maddi zarar tamamen giderilmelidir. Zararın aynen iade, eski hale getirme veya tazmin yoluyla karşılanması mümkündür.
Uygulamada en çok sorun yaşanan şart budur. Zarar giderilmeden HAGB kararı verilmez.
Mahkeme, sanığın kişiliği, sosyal çevresi, duruşmadaki tutumu ve pişmanlığına bakarak gelecekte yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır.
HAGB kararı sanığın açık kabulü olmadan verilemez. Sanık kabul etmezse hüküm açıklanır ve istinaf/temyiz yolu açılır.
Her suç bakımından HAGB kararı verilmesi mümkün değildir. Özellikle:
Ayrıca bazı suç tiplerinde uygulamada mahkemeler daha temkinli davranmaktadır.
HAGB kararı verildiğinde sanık 5 yıl süreyle denetim altına alınır. Bu süre, kararın kesinleşmesiyle birlikte başlar.
Denetim süresi boyunca sanığın:
Bu süre içerisinde dava zamanaşımı işlemez; yani süre durur.
Mahkeme, denetim süresi içerisinde sanık hakkında çeşitli yükümlülükler belirleyebilir.
Bu yükümlülükler en fazla 1 yıl süreyle uygulanabilir.
Denetim süresi içinde sanık kasten yeni bir suç işlerse veya yükümlülüklere aykırı davranırsa, mahkeme daha önce açıklanmayan hükmü açıklar.
Ancak mahkeme, ihlalin niteliğine göre cezanın bir kısmının infaz edilmemesine veya erteleme/seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar verebilir.
Sanık 5 yıllık denetim süresi boyunca yeni bir kasıtlı suç işlemez ve yükümlülüklere uygun davranırsa:
Bu nedenle HAGB, uygulamada “ikinci bir şans” olarak değerlendirilmektedir.
HAGB ile cezanın ertelenmesi sıklıkla karıştırılmaktadır. Ancak bu iki kurum birbirinden farklıdır.
Beraat kararı, sanığın suçu işlemediğinin tespiti anlamına gelir. HAGB’de ise mahkeme suçun sabit olduğuna karar verir; ancak hükmü açıklamaz.
Bu nedenle HAGB, teknik olarak bir mahkûmiyet hükmüne dayanır; beraat değildir.
HAGB kararına karşı itiraz kanun yolu açıktır. İtiraz süresi genellikle kararın tebliğinden itibaren iki haftadır.
İtiraz mercii, kararı veren mahkemenin üst dereceli mahkemesidir.
HAGB sicile işler mi?
Hayır. Denetim süresi sorunsuz tamamlanırsa adli sicil kaydı oluşmaz.
HAGB kaç yıl sürer?
Denetim süresi 5 yıldır.
HAGB kabul edilmezse ne olur?
Sanık HAGB’yi kabul etmezse hüküm açıklanır ve istinaf/temyiz yolu açılır.
HAGB memuriyete engel midir?
Denetim süresi tamamlanıp dava düşerse memuriyet açısından genellikle engel oluşturmaz; ancak somut olayın değerlendirilmesi gerekir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı her dosyada otomatik uygulanmaz. Şartların doğru değerlendirilmesi, zarar giderme sürecinin yönetilmesi ve denetim sürecinin takibi büyük önem taşır.
Bu makalede yer verilen bilgiler genel hukuki bilgilendirme amacı taşımaktadır. HAGB kararı, her dosyanın özelliklerine göre farklı sonuçlar doğurabilir. Hak kaybı yaşamamak ve sürecin doğru şekilde değerlendirilmesi için bir hukuk bürosundan profesyonel destek alınması önerilir.