İhtiyati Haciz, alacaklının henüz kesinleşmiş bir icra takibi veya mahkeme ilamı olmasa dahi, alacağını güvence altına almak amacıyla borçlunun mallarına geçici olarak el koydurduğu hukuki bir koruma tedbiridir. İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 257. maddesi uyarınca, vadesi gelmiş ancak ödenmemiş para borçları için bu yola başvurulabilir.

Bu prosedür, özellikle borçlunun mal kaçırma ihtimalinin olduğu durumlarda hayati önem taşır. Alacaklı, mahkemeden alacağı bu kararla borçluya haber vermeden (tebligat yapılmadan) banka hesaplarına, araçlarına ve gayrimenkullerine blokaj koydurabilir.

1. İhtiyati Haciz Kararı Almanın Şartları

Mahkemeden ihtiyati haciz kararı alabilmek için aşağıdaki şartların varlığı gereklidir:

• Para Borcu: Alacak bir para borcu olmalıdır. (Mal teslimi için ihtiyati haciz istenemez, ihtiyati tedbir istenir).
• Rehinle Güvence Altına Alınmamış Olmalı: Alacak ipotek veya rehinle teminat altındaysa ihtiyati haciz istenemez (İstisnalar hariç).
• Vadesi Gelmiş Borç: Borcun vadesinin gelmiş olması gerekir.
• Vadesi Gelmemiş Borçlar (İstisna): Borçlunun ikametgahı yoksa veya mal kaçırma girişiminde bulunuyorsa, vadesi gelmemiş borç için de ihtiyati haciz istenebilir.

Teminat Yatırma Zorunluluğu (%15-20)

Mahkeme, alacaklının haksız çıkması ihtimaline karşı borçlunun zararını karşılamak üzere genellikle alacak miktarının %15 veya %20'si oranında teminat yatırılmasını şart koşar. İlamlı alacaklarda teminat aranmaz.

2. Kararın İnfazı ve 10 Gün Kuralı

İhtiyati haciz kararını alan alacaklı, kararın verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde icra dairesine başvurarak haczin uygulanmasını istemek zorundadır. Aksi takdirde ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar (hükümsüz kalır).

Esas Takibe Geçiş (Tamamlama Merasimi)

İhtiyati haciz uygulandıktan sonra, alacaklının 7 gün içinde esas icra takibini başlatması veya dava açması zorunludur. Eğer takip başlatılmazsa konulan hacizler düşer.

3. İhtiyati Hacze İtiraz ve Haczin Kaldırılması

Borçlu, gıyabında alınan ihtiyati haciz kararını öğrendiği tarihten itibaren 7 gün içinde kararı veren mahkemeye itiraz edebilir. İtiraz sebepleri şunlardır:

• Mahkemenin yetkisine itiraz,
• Teminatın yetersizliğine itiraz,
• İhtiyati haciz sebeplerinin oluşmadığına (borcun vadesinin gelmediği vb.) itiraz.

Borçlu, mahkemenin belirleyeceği teminatı yatırarak da (örneğin dosya borcunun tamamı) ihtiyati haczi kaldırabilir.

Sıkça Sorulan Sorular (İhtiyati Haciz)

Soru: İhtiyati haciz ile kesin haciz arasındaki fark nedir?

İhtiyati haciz geçici bir tedbirdir; mallar satılamaz, sadece bloke edilir. Kesin haciz ise takibin kesinleşmesinden sonra yapılır ve malların satılarak paraya çevrilmesini sağlar.

Soru: Çek veya senet olmadan ihtiyati haciz alınabilir mi?

Evet, alacağın varlığını gösteren kuvvetli deliller (fatura, sözleşme, ikrar vb.) varsa ve borçlu mal kaçırıyorsa mahkemeden karar alınabilir.