Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kesinleşmesinden sonra soruşturma işlemlerinin başlatılması, hukuk sistemimizde önemli bir yer tutar. Bu süreç, adil yargılanma hakkının korunması ve hukukun üstünlüğü ilkesinin sağlanmasında kritik bir role sahiptir. Bu tür bir durum, genellikle yeni delillerin ortaya çıkması veya mevcut delillerin farklı bir perspektiften değerlendirilmesi gerektiğinde meydana gelir.

Bir kovuşturmaya yer olmadığı kararı, savcılığın bir suç isnadı ile ilgili olarak yeterli delil bulunmadığına veya suçun unsurlarının oluşmadığına karar vermesi anlamına gelir. Bu karar, soruşturmanın bu aşamada sonlandırılması ve kovuşturma aşamasına geçilmemesi gerektiğini belirtir. Ancak, bu kararın kesinleşmesinin ardından bile, belirli koşullar altında yeni gelişmeler veya delillerin ortaya çıkması, soruşturma işlemlerinin yeniden başlatılmasını gerektirebilir.

Yeni delillerin ortaya çıkması, önceki kararın yeniden değerlendirilmesine yol açabilir. Bu durum, hukuki sürecin dinamik ve esnek yapısını yansıtır; adaletin gerçekleştirilmesi ve gerçeğin ortaya çıkarılması için gerekli manevra alanını sağlar. Yeniden başlatılan soruşturma işlemleri, adaletin sağlanması, suçluların cezalandırılması ve masumların korunması adına önem taşır.

⚖️ Etkili Soruşturma Yükümlülüğü ve KYOK

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Anayasa Mahkemesi içtihatları uyarınca devlet, kendisine bildirilen suç iddialarını "etkili" bir şekilde soruşturmak zorundadır. KYOK (Takipsizlik) kararı verilmeden önce tüm deliller toplanmamış, tanıklar dinlenmemiş veya teknik incelemeler eksik bırakılmışsa, bu karar "etkili soruşturma ilkesi"ne aykırı hale gelir.

• ■ Savcının Pasif Kalması: Eğer savcılık makamı, müştekinin sunduğu delilleri toplamak yerine sadece şüphelinin beyanına dayanarak KYOK kararı vermişse, bu durum itiraz aşamasında kararın kaldırılması için en güçlü nedendir.
• ■ Anayasa Mahkemesi Başvurusu: Takipsizlik kararına yapılan itiraz reddedilirse, 30 gün içinde "Bireysel Başvuru" yoluyla AYM'ye gidilebilir. AYM'nin "ihlal" kararı vermesi durumunda, CMK 173/6 uyarınca yeni delil aranmaksızın soruşturma yeniden açılmak zorundadır.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararının kesinleşmesinden sonra soruşturma işlemlerinin başlatılması süreci, şeffaf ve adil bir şekilde yönetilmelidir. Bu süreçte, hukuki normlara ve prosedürlere titizlikle uyulmalıdır. Ayrıca, bu süreçte savunma hakkının tam anlamıyla korunması ve sanığın veya şüphelinin hukuki destek alması da büyük önem taşır.

Ankara'da bir avukat olarak, bu tür durumlarda müvekkillerimize rehberlik etmek, onların haklarını korumak ve hukuki süreçlerde onları temsil etmek temel görevlerimiz arasında yer alır. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın ardından yeniden başlatılan soruşturma süreçlerinde, müvekkillerimizin adil bir şekilde yargılanmalarını ve haklarının korunmasını sağlamak adına detaylı bir hukuki destek sunuyoruz.

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (KYOK), itiraz edilmezse kararın tebliğinden 15 gün sonra, karara itiraz edilirse sulh ceza hakimliği tarafından itiraz başvurusunun reddedilmesi üzerine kesinleşir. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar usulüne uygun bir şekilde kaldırılmadıkça savcılık tarafından kendiliğinden kamu davası açılamaz.

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar kesinleştiktan sonra, yeniden soruşturma yapılarak kamu davası açabilmenin iki yolu vardır: KYOK kararı verilip kesinleştikten sonra kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe ve bu hususta sulh ceza hakimliğince bir karar verilmedikçe, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz. (CMK md.172-2).

🔍 Neler "Yeni Delil" Sayılır? (Yargıtay Görüşü)

Her türlü bilgi veya belge "yeni delil" niteliği taşımaz. Soruşturmanın yeniden açılabilmesi için elde edilen delilin şu özellikleri taşıması gerekir:

• Daha Önce Değerlendirilmemiş Olma: Delilin, ilk soruşturma dosyasında hiç bulunmaması veya bulunsa dahi savcı tarafından üzerinde hiç durulmamış olması gerekir.
• Sonuç Doğurucu Nitelik: Delilin, mevcut dosyaya eklendiğinde "yeterli şüphe" (dava açma eşiği) oluşturacak güçte olması şarttır.
• Teknik Veriler: Olay anına dair yeni ortaya çıkan kamera kayıtları, HTS dökümleri, DNA eşleşmeleri veya yeni bir tanık beyanı tipik yeni delil örnekleridir.

CMK’nun 172/2. maddesinde yer alan “yeni delil” kavramının incelenmesi gerekmektedir. Buna göre, kovuşturmaya yer olmadığına dair karardan önce mevcut olan ancak ele geçirilemeyen veya dosyada bulunan ancak Cumhuriyet savcısı tarafından görülmeyen ve değerlendirilmeyen delil, yeni delildir. Yani yeni delilin kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karardan önce mevcut olması gerekmektedir.

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz edilmesi üzerine, itiraz reddedildiğinde bu karar kesinleşir. İtirazın reddi üzerine yeni delil olsa dahi, aynı fiilden dolayı Cumhuriyet savcısının kendiliğinden dava açması mümkün değildir. Önceden verilen dilekçe hakkında karar vermiş olan merciin, kamu davasının açılması hususunda karar vermesi gerekir.

Yeni delillerin elde edilmesinden sonra sulh ceza hakimliğine müracaat edilmelidir. Sulh ceza hakimliği yeni delilleri değerlendirip, soruşturma işlemlerinin başlatılması için karar vermedikçe savcılık re’sen harekete geçip soruşturma yürütemez ve iddianame düzenleyerek kamu davası açılması için görevli ve yetkili mahkemeye başvuramaz.

Kesinleşen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar aleyhine “kanun yararına bozma” başvurusu yapılarak kovuşturmaya yer olmadığına dair kesinleşmiş karar ortadan kaldırılırsa, savcılık soruşturma yaparak kamu davası açabilir. Bu olağanüstü bir kanun yolu olup, Adalet Bakanlığı'nın başvurusu üzerine Yargıtay tarafından karara bağlanır.

🔍 Teknik Raporlar Yeni Delil Mahiyetinde Midir?

Soruşturma kapandıktan sonra alınan bir Adli Tıp Raporu veya Kriminal Uzman Bilirkişi Raporu, eğer olayın seyrini tamamen değiştirecek nitelikteyse "yeni delil" olarak kabul edilir. Özellikle Ankara gibi merkezlerde bulunan Jandarma ve Polis Kriminal laboratuvarlarından gelen güncel veriler, tozlu raflara kalkmış dosyaların yeniden açılmasını sağlayabilir. Mağdur vekilleri, dosya kapandıktan sonra dahi bu teknik delillerin peşini bırakmamalı, özel bilirkişi raporları (Uzman Görüşü - CMK 67) hazırlatarak mahkemeye sunmalıdır.