Yalan tanıklık suçu, yargı sürecinin temel taşlarından biri olan gerçeklerin açığa çıkarılması ve adaletin sağlanması amacına ciddi zararlar verebilen bir eylemidir. Bu suç, bir mahkeme veya resmi bir soruşturma sırasında, tanık olarak dinlenen kişilerin bilerek ve isteyerek gerçeğe aykırı beyanlarda bulunması anlamına gelir. Yalan tanıklık, adalet mekanizmasının doğru işleyişini engeller, suçsuz kişilerin cezalandırılmasına veya suçlu kişilerin cezasız kalmasına neden olabilir. Bu nedenle, birçok yargı sistemi tarafından ciddi bir suç olarak değerlendirilir ve yasalarla düzenlenir.

Yalan tanıklık suçu, adaletin sağlanması sürecindeki güvenilirliği sarsar ve toplumda hukukun üstünlüğüne olan inancı zedeler. Tanıkların, mahkeme karşısında doğru bilgi verme yükümlülüğü vardır. Bu yükümlülük, yargılama sürecinin adil ve etkili bir şekilde işlemesi için temel bir ön koşuldur. Yalan tanıklık yapan kişiler, yalnızca adli süreçteki taraflara değil, genel olarak toplumun adalet duygusuna da zarar verirler.

⚖️ Yalan Tanıklıkta "Kast" ve "Maddi Gerçek" İlkesi

Ceza hukukunda bir beyanın "yalan tanıklık" sayılabilmesi için failin gerçeği bildiği halde kasten farklı anlatması gerekir. Kişinin olayı yanlış hatırlaması, algı yanılması yaşaması veya heyecanla hatalı beyanda bulunması "hata" kapsamında değerlendirilir ve suçun manevi unsurunu (kastı) ortadan kaldırır.

• ■ Bilgi Eksikliği vs. Yalan: Eğer tanık "hatırlamıyorum" diyorsa ve gerçekten hatırlamıyorsa bu suç oluşmaz. Ancak hatırladığı bir detayı bir tarafı korumak veya cezalandırmak için değiştiriyorsa suç tamamlanmıştır.
• ■ Hukuki Yarar: Bu suçun asıl mağduru "Adliye"dir. Yalan beyan ile yargı yanıltıldığı için devletin yargılama yetkisi hedef alınmış olur.

Yalan tanıklık suçuyla mücadele etmek, yargı makamlarının önemli sorumluluklarından biridir. T.C.K’nın 272. Maddesinde adliyeye karşı suçlar bölümünde düzenlenen bu suç kapsamında, hukuka aykırı bir fiil nedeniyle başlatılan bir soruşturma kapsamında tanık dinlemeye yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı olarak tanıklık yapma yalan tanıklık suçunu oluşturmaktadır.

Yalan tanıklık suçunun oluşabilmesi için, tanıklık yapan kişinin, tanık dinlemeye yetkili makamlar huzurunda tanıklık yapması gerekmektedir. Tanık dinlemeye yetkili makamlar Cumhuriyet Başsavcılıkları ve Mahkemelerdir. Kolluk birimlerinde (Emniyet, Jandarma) yapılan tanık dinleme yalan tanıklık suçuna konu edilmemektedir. Çünkü kolluğun yemin ettirerek tanık dinleme yetkisi bulunmamaktadır.

Yalan tanıklık suçu bazı durumlar gereği farklı cezalara tabi tutulmaktadır. Mahkeme huzurunda ya da yemin ettirerek tanık dinlemeye kanunen yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı olarak tanıklık yapan kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Yalan tanıklık suçunun üç yıldan fazla hapis cezasını gerektiren bir suçun soruşturma veya kovuşturması kapsamında işlenmesi halinde fail hakkında iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Yalan tanıklık nedeniyle, aleyhine tanıklıkta bulunulan kişi ile ilgili olarak gözaltına alma ve tutuklama dışında başka bir koruma tedbiri uygulanmışsa, yüklenen fiili işlemediğinden dolayı hakkında beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş olması koşuluyla, failin cezasında artırıma gidilmektedir.

🤝 Etkin Pişmanlık ve Beyandan Vazgeçme (TCK 274)

Yalan söyleyen tanık, hatasından dönerek adalete hizmet ederse ceza almaktan kurtulabilir. Ancak zamanlama her şeydir:

Aleyhine tanıklıkta bulunulan kişinin gözaltına alınması veya tutuklanması halinde; yüklenen fiili işlemediğinden dolayı hakkında beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş olması koşuluyla; yalan tanıklık yapan kişi, ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna ilişkin hükümlere göre dolaylı fail olarak sorumlu tutulur.

Aleyhine tanıklıkta bulunulan kimsenin ağırlaştırılmış müebbet hapis veya müebbet hapis cezasına mahkumiyeti halinde, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Aleyhine tanıklıkta bulunulan kişi hakkında hapis cezası dışında adlî veya idari bir yaptırım uygulanmışsa; yalan tanıklıkta bulunan kişi, üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

💼 Hukuk Davalarında Yalan Tanıklığın Tazminat Boyutu

Yalan tanıklık sadece ceza mahkemelerinde değil, Aile (Boşanma), İş (Tazminat), Ticaret veya Asliye Hukuk davalarında da büyük mağduriyetler yaratır. HMK 264 uyarınca yalan söylediği anlaşılan tanık hakkında derhal suç duyurusunda bulunulur.

• Maddi ve Manevi Tazminat: Yalan tanıklık nedeniyle haksız yere tazminat ödemek zorunda kalan veya davası reddedilen taraf, tanığa karşı haksız fiil davası açarak tüm zararını rücu edebilir.
• Yargılamanın İadesi: Kesinleşmiş bir mahkeme kararının "yalan tanıklığa" dayandığı ceza mahkemesi kararıyla kanıtlanırsa, bitmiş olan hukuk davası yeniden açılır (Yargılamanın iadesi).

Yalan tanıklık suçu, soruşturulması ve kovuşturulması şikayete tabi suçlardan değildir. Kamu davası niteliğindedir. Yalan tanıklık suçunda görevli mahkeme asliye ceza mahkemeleridir. Yalan tanıklık, yargı sürecinde oldukça ciddi sonuçlara yol açabilen bir suçtur. Bu suç, mahkemede doğru olmayan ifadelerde bulunarak veya gerçeği saklayarak adaletin sağlanmasını engeller.

Ankara Ceza Avukatı olarak, müvekkillerimize yalan tanıklık suçuyla ilgili profesyonel bir hukuki savunma sunuyoruz. Müvekkillerimizin haklarını korumak ve adil bir yargılama süreci sağlamak için gerekli adımları atıyoruz. Delillerin titizlikle incelenmesi ve doğru savunmanın yapılması büyük önem taşır. Bizler, müvekkillerimizin adil bir şekilde savunulmasını sağlamak için tüm hukuki ve teknik olanakları kullanıyor, 0532 136 67 54 numaralı hattımızdan kesintisiz destek sağlıyoruz.