İtirazın İptali Davası Nedir? İcra İnkar Tazminatı Nedir?

İtirazın iptali davası, icra hukukunda borçlu tarafından yapılan icra takibine karşı yapılan itirazın kaldırılması ve icra işleminin devam etmesi amacıyla alacaklı tarafından açılan bir davadır. Bu dava türü, alacaklının borçlunun itirazını haksız bulduğu durumlarda, icra takibinin kesintisiz devam etmesini sağlamak için kullanılır.

İcra takibi ve alacak tahsili süreçlerinde Ankara İcra Avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

İlamsız İcra Takibi ve İtiraz Süreci

İtirazın iptali davasını anlamak için önce ilamsız icra takibinin nasıl işlediğini kavramak gerekir. İlamsız icra; bir paranın ödenmesi veya bir teminatın verilmesine ilişkin icra takipleridir. Genel haciz yoluyla takipte süreç şu şekilde işler:

• Takip başlatılır: Alacaklı, icra dairesine başvurarak takip talebini iletir.
• Ödeme emri gönderilir: İcra dairesi borçluya ödeme emri tebliğ eder.
• 7 günlük itiraz süresi: Borçlu, ödeme emrine 7 gün içinde itiraz etmezse takip kesinleşir ve alacaklı haciz işlemlerine devam edebilir.
• Borçlu itiraz ederse takip durur: Borçlunun 7 gün içinde ödeme emrine itiraz etmesi halinde, İİK m. 66 gereğince icra takibi kendiliğinden durur. Alacaklının takibe devam edebilmesi için itirazın iptali (ya da kaldırılması) yoluna başvurması gerekir.

İtirazın İptali ile İtirazın Kaldırılması Arasındaki Fark

Borçlunun ödeme emrine süresinde itiraz etmesi üzerine alacaklının itirazın hükümsüz kılınması için iki seçeneği mevcuttur:

• İtirazın kaldırılması (İİK m. 68-68/a): Alacaklının elinde İİK m. 68'de sayılan belgelerden biri (imzalı senet, imzalı fatura vb.) varsa, daha hızlı sonuç veren bu yola başvurulabilir. İcra mahkemesinde görülür.
• İtirazın iptali davası (İİK m. 67): Alacaklının elinde İİK m. 68'deki belgelerden biri yoksa ya da her halükarda tercih etmesi halinde açabileceği genel mahkeme davasıdır. Daha kapsamlı bir yargılama yapılır; ispat yükü alacaklıdadır.

Kısaca: İİK m. 68 belgesi olan alacaklı her iki yolu da seçebilir; bu belgelere sahip olmayan alacaklı yalnızca itirazın iptali davası açabilir.

İtirazın İptali Davasının Temel Özellikleri

Amacı

Borçlunun icra takibine yaptığı itirazın geçersiz olduğunu ispatlayarak, icra takibinin durdurulmasına son vermek ve alacağın tahsiline devam etmek amacıyla açılır.

Taraflar ve Görevli Mahkeme

Dava, takip alacaklısı tarafından takip borçlusuna karşı açılır. Görevli mahkeme, uyuşmazlığın niteliğine göre değişir: ticari alacaklarda ticaret mahkemesi, işçilik alacaklarında iş mahkemesi, tüketici uyuşmazlıklarında tüketici mahkemesi, diğer hallerde asliye hukuk mahkemesidir.

Açma Süresi

İtirazın iptali davası, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır (İİK m. 67/1). Bu süre hak düşürücüdür; geçirilmesi halinde bu yolla itirazın iptali talep edilemez.

Deliller ve İspat

Alacaklı tarafın borç iddiasını destekleyen delilleri ve belgeleri sunması, borçlunun itirazının yersiz olduğunu mahkemeye ispatlaması gerekir. Sözleşme, fatura, yazışma, tanık beyanı ve bilirkişi raporu delil olarak değerlendirilebilir.

Hukuki Sonuçlar

Dava alacaklı lehine sonuçlanırsa borçlunun itirazı iptal edilir, icra takibi devam eder ve borçlu alacak miktarını ile dava giderlerini ödemekle yükümlü hale gelir. Borçlu ise dava sürecinde savunmasını yapma ve itirazının geçerli olduğunu ispatlama hakkına sahiptir; karara karşı istinaf ve temyiz yoluna başvurabilir.

İcra İnkar Tazminatı

İtirazın iptali davası sonucunda borçlu tarafından yapılan itirazın haksızlığına karar verilirse, borçlu aleyhine hükmedilen borç miktarının asgari yüzde yirmisi (%20) oranında icra inkar tazminatına hükmedilir.

• Talep zorunluluğu: İcra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için alacaklı tarafından dava dilekçesinde açıkça tazminat talebinde bulunulmuş olması gereklidir. Talep edilmezse mahkeme resen hükmedemez.
• Kötüniyet şartı aranmaz: Borçlu ödeme emrine iyiniyetli olarak itiraz etmiş olsa bile, itirazın iptali davası neticesinde alacaklının talebi üzerine borçlunun icra inkar tazminatı ödemesine karar verilebilir.
• Oran: Hükmedilen borç miktarının en az %20'si oranında belirlenir. Mahkeme bu oranı artırabilir; ancak asgari sınırın altına inemez.

İtirazın iptali ve ilamlı icra süreçleri için İlamlı İcra Takibi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

❓ Sıkça Sorulan Sorular

İtirazın iptali davası ne zaman açılmalıdır?

Borçlunun itirazının alacaklıya tebliğinden itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır. Bu süre hak düşürücüdür; geçirilmesi halinde bu yoldan itirazın iptali talep edilemez.

İtirazın iptali ile itirazın kaldırılması arasındaki temel fark nedir?

İtirazın kaldırılması İİK m. 68'deki belgelere (imzalı senet, fatura vb.) dayalı olarak icra mahkemesinde görülür ve daha hızlı sonuçlanır. İtirazın iptali ise genel mahkemede görülen, belgeden bağımsız, daha geniş kapsamlı bir davadır.

İcra inkar tazminatı otomatik olarak ödenir mi?

Hayır. Alacaklının dava dilekçesinde açıkça icra inkar tazminatı talep etmiş olması şarttır. Talep edilmemiş olursa mahkeme resen bu tazminata hükmedemez.

Borçlu iyiniyetli itiraz etmişse yine de inkar tazminatı öder mi?

Evet. İcra inkar tazminatı için borçlunun kötüniyetli olması şartı aranmaz. İtiraz iyiniyetle yapılmış olsa dahi, dava alacaklı lehine sonuçlanmış ve alacaklı tarafından tazminat talep edilmişse %20 oranında tazminata hükmedilir.

İtirazın iptali davası hangi mahkemede açılır?

Uyuşmazlığın niteliğine göre değişir. Ticari alacaklar için ticaret mahkemesi, işçilik alacakları için iş mahkemesi, tüketici uyuşmazlıkları için tüketici mahkemesi, diğer hallerde asliye hukuk mahkemesi görevlidir.

Borçlu dava sonucuna itiraz edebilir mi?

Evet. Borçlu, itirazın iptali kararına karşı istinaf ve temyiz kanun yollarına başvurabilir. Aynı şekilde dava aleyhine sonuçlanan alacaklı da bu yollara başvurma hakkına sahiptir.

İcra takibine itiraz edilmemiş olsa bu dava yine de açılabilir mi?

Hayır. İtirazın iptali davası ancak borçlunun ödeme emrine 7 günlük sürede itiraz etmesi üzerine açılabilir. Borçlu itiraz etmemişse takip kesinleşir; bu durumda itirazın iptali davasına gerek kalmaz.

İtirazın İptali Davası İçin Hukuki Destek Alın

Alacak tahsilatı ve icra süreçlerinde hak kaybı yaşamamak için profesyonel destek alabilirsiniz.

Yukarıda değinilmiş olan hususlar genel hatları ile kaleme alınmış olup; her somut olay birbirinden farklı özellikler taşıyabileceğinden hak kaybına uğramamanız adına bir hukuk bürosu ile iletişime geçip profesyonel destek almanızı öneririz. (KARTALHAN HUKUK BÜROSU)