İcra Kesinleşince Miras Reddi Haczi Durdurur Mu?

Bu Kararın Önemi

Miras bırakanın borçları nedeniyle mirasçılar aleyhine icra takibi başlatılması son derece sık karşılaşılan bir durumdur. Mirasçı, mirası reddetmiş olsa dahi bu durumu doğru zamanda ve doğru yolda ileri sürmezse ciddi hak kayıplarıyla karşılaşabilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu kararıyla çok önemli bir ilke belirlemiştir:

İcra takibinin kesinleşmesinden önce alınmış ve kesinleşmiş olan miras reddi kararı, borca itiraz sebebi niteliği taşır; dolayısıyla ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 günlük süre içinde icra dairesine bildirilmek zorundadır. Bu sürede bildirilmezse takip kesinleşir ve artık miras reddi kararı icra dairesine sunularak haczin kaldırılması istenemez.

İcra ve miras hukuku arasındaki bu kritik kesişme noktası için Ankara İcra Avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

İtiraz ile Şikayet Arasındaki Kritik Fark

Bu kararı anlamlandırabilmek için öncelikle icra hukukundaki iki temel başvuru yolunun farkını kavramak gerekir:

Borca İtiraz (İİK m. 62)

Borçlunun, maddi hukuka dayanarak takip konusu alacağı ödeme yükümlülüğü bulunmadığını ileri sürdüğü başvuru yoludur. Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 günlük kesin süre içinde icra dairesine yapılmak zorundadır. Bu süre geçirilirse itiraz hakkı düşer ve takip kesinleşir. Örnekler: ödeme, takas, zamanaşımı, mirasın reddi, borçlu olmadığı iddiası.

Şikayet (İİK m. 16)

Şikayet, icra memurunun kanuna veya olaya aykırı işlemlerine karşı icra mahkemesine yapılan başvurudur. Takip hukukuna ilişkindir; alacağın maddi varlığını değil, icra işleminin usul ve yasaya uygunluğunu sorgular. Süresizdir (kamu düzenine aykırı işlemler için), ancak bazı şikayetler 7 günlük süreye tabidir.

Bu Kararın Belirlediği Sınır

Miras reddi, mirasçının takip konusu borcu ödeme yükümlülüğü bulunmadığına ilişkin maddi hukuk gerekçesidir. Bu nedenle borca itiraz niteliği taşır ve 7 günlük sürede ileri sürülmek zorundadır. Şikayet yoluyla her zaman ileri sürülebileceği kabul edilmesi, 7 günlük itiraz süresini işlevsiz kılardı; HGK bu yaklaşımı hatalı bulmuştur.

Kararın Hukuki Analizi

Somut Olayda Ne Yaşandı?

• Muris 2010 yılında vefat etmiştir. Mirasçılardan biri, 2010 tarihli sulh hukuk mahkemesi kararıyla mirası kayıtsız şartsız reddetmiştir.
• Alacaklı, 2011 yılında murisin mirasçıları aleyhine ilamsız icra takibi başlatmıştır.
• Borçlu mirasçı, ödeme emrine 7 günlük sürede itiraz etmiştir; ancak itiraz dilekçesinde miras reddine ilişkin bir beyan bulunmamaktadır.
• Alacaklının talebiyle açılan itirazın kaldırılması davası kabul edilmiş; takip 2012 yılında kesinleşmiştir.
• Borçlu mirasçı vekili, 2013 yılında miras reddi kararını icra dairesine sunarak haczin kaldırılmasını talep etmiştir. İcra müdürü bu talebi kabul ederek haczi kaldırmıştır.
• Alacaklı bu memur işlemine karşı şikayet yoluna başvurmuştur.

Mahkemeler Arasındaki Görüş Ayrılığı

• İcra Hukuk Mahkemesi (şikayeti reddeden): Miras reddi, borçlu sıfatının hiç doğmadığını gösteren kesinleşmiş bir mahkeme kararıdır; bu durum şikayet niteliği taşır ve süreye tabi değildir. İcra müdürünün haczi kaldırması doğrudur.
• Yargıtay 12. HD (bozma): Miras reddi maddi hukuka dayalı borca itiraz sebebidir; 7 günlük sürede ileri sürülmelidir. Süresinde bildirilmeyip takip kesinleştikten sonra miras reddi kararı sunularak haciz kaldırılamaz.
• Yerel mahkeme (direnme): Kesinleşmiş bir mahkeme kararını itiraz süreleriyle kısıtlamak hukuk sisteminin ruhuna aykırıdır; açık bir yasal düzenleme olmadan bu kısıtlama yapılamaz.
• Yargıtay HGK (direnmeyi bozma): Miras reddi maddi hukuka dayalı borca itiraz sebebidir. 7 günlük sürede bildirilmeyip takip kesinleştikten sonra icra dairesine sunularak hacizlerin kaldırılması istenemez.

Miras reddi ve icra süreçleri konusunda Ankara Miras Avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Yargıtay HGK 2017/748 E. — 2020/282 K. Karar Metni

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu         2017/748 E.  ,  2020/282 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: İcra Hukuk Mahkemesi

I. İNCELEME SÜRECİ

4. Alacaklı vekili şikayet dilekçesinde; borçlular aleyhine başlattıkları ilamsız takipte borçluların itirazı üzerine açtıkları itirazın kaldırılması taleplerinde İstanbul 6. İcra Hukuk Mahkemesinin 06.06.2012 tarihli ve 2012/103 E, 2012/684 K. sayılı kararı ile borçluların itirazının kaldırılmasına ve takibin devamına karar verildiğini, borçlu vekili tarafından icra takip dosyasına mirasın reddi kararının ibraz edilmesi üzerine icra müdürü tarafından takip tarihi dikkate alınmadan 20.09.2013 tarihli işlemle borçlu vekilinin talebi kabul edilerek haczin kaldırılmasına karar verildiğini ileri sürerek 20.09.2013 tarihli memur işleminin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

10. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda ilamsız icra takibinden ve ödeme emrinin tebliğinden önce alınan ve kesinleşen mirasın reddi kararı nedeniyle icra takibi yapılamayacağı hususunun borca itiraz niteliğinde olup olmadığı, burada varılacak sonuca göre İİK'nın 62. maddesinin 1. fıkrasına göre ödeme emrinin tebliğinden itibaren yasal 7 günlük sürede mirasın reddi kararının icra dairesine bildirilmemesi halinde ilamsız takibin kesinleşmesinden sonraki dönemde borçlu vekili tarafından mirasın reddi kararının icra müdürlüğüne sunularak hacizlerin kaldırılmasının istenip istenemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

22. İcra takibinin kesinleşmesinden önceki dönemde mirasın reddedilmiş olduğu hususu maddi hukuka dayalı bir borca itiraz sebebidir. Nitekim bu husus Hukuk Genel Kurulunun 19.11.2014 tarihli ve 2013/12-2240 E., 2014/929 K. sayılı kararında da benimsenmiştir. Somut olayda borçlunun takibin kesinleşmesinden önce TMK'nın 606. maddesine göre alınan mirasın kayıtsız şartsız reddedildiğine ilişkin sulh hukuk mahkemesi kararını, ödeme emri tebliğinden itibaren yasal yedi günlük sürede icra dairesine bildirmediği anlaşılmaktadır. Bu durumda takibin kesinleşmesinden sonra mirasın reddine ilişkin mahkeme kararı icra dairesine sunularak hacizlerin kaldırılması istenemez.

IV. SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle; alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, kararın tebliğden itibaren on gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 10.03.2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

❓ Sıkça Sorulan Sorular

Mirası reddettim ama icra takibi açıldı; ne yapmalıyım?

Ödeme emrini alır almaz derhal avukata danışın. Miras reddi kararını ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 günlük süre içinde icra dairesine bildirmelisiniz. Bu süre kaçırılırsa takip kesinleşir ve bu kararla haciz kaldırılamaz.

Miras reddi kararım takipten önce verilmişse yine de 7 günlük süreye tabi miyim?

Evet. Bu kararın temel içtihadı bu soruyu yanıtlamaktadır. Miras reddi kararı takipten önce alınmış ve kesinleşmiş olsa dahi maddi hukuka dayalı borca itiraz sebebi niteliği taşır; ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 günlük sürede icra dairesine bildirilmek zorundadır.

Miras reddi süresi ne kadardır?

TMK m. 606 uyarınca miras, mirasçının mirası öğrendiği tarihten itibaren 3 ay içinde reddedilebilir. Bu süre kural olarak miras bırakanın ölüm tarihinden itibaren işler. Murisin terekesinin borca batık olduğu hallerde ise yasal ret söz konusu olabilir (TMK m. 605/2).

Miras reddini 7 günlük sürede bildirmeyi unuttum; başka çare var mı?

Takip kesinleştikten sonra miras reddi kararıyla haciz kaldırılması artık mümkün değildir. Ancak terekenin borca batık olduğu iddiasıyla genel mahkemede dava açılarak tespit kararı alınması ve bu kararla İİK m. 68/4 kapsamında süre verilmesi talep edilebilir. Bu yol avukat danışmanlığı gerektirmektedir.

İcra müdürü miras reddi kararını kabul edip haczi kaldırmışsa bu işleme nasıl itiraz edilir?

Bu kararın somut konusu tam olarak budur. Alacaklı, icra müdürünün hatalı işlemine karşı İİK m. 16 uyarınca icra mahkemesine şikayet yoluna başvurmalıdır. Şikayet 7 günlük süreye tabidir; işlemin öğrenildiği tarihten itibaren süre işlemeye başlar.

Muris ölmüşse mirasçılar aleyhine ne zaman takip başlatılabilir?

İİK m. 53 uyarınca borçlunun ölüm günüyle birlikte 3 gün içinde takip geri bırakılır. Mirasçı mirası kabul ya da reddetmemişse TMK m. 606'daki 3 aylık ret süresi boyunca mirasçılar aleyhine takip yapılamaz. Bu sürenin geçirilmesine karşı şikayet yoluna başvurulabilir.

Miras reddini itiraz dilekçesine yazmak şart mı?

Evet. Bu davada borçlu mirasçı 7 günlük sürede itiraz etmiş; ancak itiraz dilekçesinde miras reddine ilişkin bir beyan bulunmamıştır. Yargıtay, miras reddinin itiraz süresi içinde ve açıkça ileri sürülmesi gerektiğini hükme bağlamıştır. Sonradan sunulan miras reddi kararı takibi durdurmamaktadır.

İcra ve Miras Hukuku Konularında Hukuki Destek Alın

Mirasçı sıfatıyla başlatılan icra takiplerinde hak kaybı yaşamamak için profesyonel hukuki destek alabilirsiniz.

Yukarıda aktarılan içtihat bilgilendirme amacı taşımaktadır. Her somut olay farklı özellikler taşıyabileceğinden hak kaybına uğramamanız adına bir hukuk bürosu ile iletişime geçip profesyonel destek almanızı öneririz. (KARTALHAN HUKUK BÜROSU)