Eşine Eve Dön Diyen, Kusurları Affetmiş Mi Sayılır?

Bu Kararın Önemi

Boşanma davalarında en kritik ve sıkça gözden kaçan hukuki tuzaklardan biri şudur: Eşine "eve dön" ihtarı çeken taraf, o ihtar tarihinden önceki kusurları affetmiş sayılır. Affedilen ya da hoşgörüyle karşılanan davranışlar artık boşanma sebebi olarak ileri sürülemez.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu kararıyla söz konusu ilkeyi bir kez daha net biçimde ortaya koymuştur: Eşine eve dön ihtarı göndermek, ihtar tarihinden önceki tüm kusurlu davranışların en azından hoşgörüyle karşılandığı anlamına gelir; bu davranışlara dayanılarak boşanma davası açılamaz.

Boşanma davaları ve kusur tespiti konusunda Çekişmeli Boşanma Davası sayfamızı inceleyebilirsiniz.

"Eve Dön" İhtarının Hukuki Sonuçları

Türk Medeni Kanunu m. 164 kapsamında terk sebebiyle boşanma davası açılabilmesi için eşe noter aracılığıyla "eve dön" ihtarı gönderilmesi zorunludur. Ancak bu ihtar, geri dönüş talebinin yanı sıra önemli bir hukuki sonuç daha doğurmaktadır.

İhtar Göndermek Af Anlamına Gelir

• İhtar, yeniden birlikte yaşama iradesidir: Eşine "eve dön" diyen taraf, eşle bir arada yaşamak istediğini açıkça ortaya koymaktadır. Bu durum, ihtar tarihinden önceki tüm kusurlu davranışların en azından hoşgörüyle karşılandığının irade açıklaması niteliğindedir.
• Affedilen olaylar boşanma sebebi olamaz: Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre affedilen ya da hoşgörüyle karşılanan olaylar boşanma sebebi olarak ileri sürülemez. Bu nedenle ihtar tarihinden önceki kusurlar artık boşanma davasında dikkate alınamaz.
• İhtar sonrası dönem ayrı değerlendirilir: İhtar tarihinden sonra gerçekleşen yeni kusurlu davranışlar ayrıca ispat edilmek kaydıyla boşanma sebebi olarak ileri sürülebilir. Ancak bu yeni olayların varlığı ve niteliği kanıtlanmak zorundadır.

Kararın Hukuki Analizi

Somut Olayda Ne Yaşandı?

• Taraflar arasında daha önce de boşanma davası görülmüştür. O davada erkek, 20.12.2005 tarihinde eşine noter aracılığıyla eve dön ihtarı göndermiştir.
• Yargılama devam ederken erkek hayatını kaybetmiştir. Mirasçılar, kusur belirlenmesi talebiyle davaya devam etmiştir.
• Yerel mahkeme her iki tarafı da eşit kusurlu bulmuştur; kadın bu kararı temyize taşımıştır.
• Yargıtay 2. HD, yerleşik içtihadını bu davada da uygulamıştır: Erkek, 2005'te eve dön ihtarı göndererek ihtar tarihinden önceki kusurları affetmiştir. İhtar sonrasında da kadından kaynaklanan yeni bir boşanma sebebi kanıtlanamamıştır. Dolayısıyla kadına kusur atfedilemez.

Bu Kararın Pratik Yansımaları

• Nafaka miktarına etkisi: Kusur tespiti, yoksulluk nafakasının bağlanıp bağlanmayacağını ve miktarını doğrudan etkiler. Kadın kusursuz ya da daha az kusurlu çıkarsa hem nafaka hem de tazminat hakları güçlenir.
• Tazminat talebine etkisi: TMK m. 174 kapsamında maddi ve manevi tazminat yalnızca daha az kusurlu olan eşe hükmedilir. Kusur tespitinin doğru yapılması tazminat miktarını belirler.
• Miras hakkına etkisi: Boşanma tamamlanmadan eşlerden biri ölürse kusur tespiti mirasa ilişkin hakları etkileyebilir. Bu davada da mirasçılar kusur tespiti için davayı sürdürmüştür; çünkü kusur, miras paylaşımı ve diğer taleplerde belirleyicidir.

Boşanmada tazminat ve nafaka konusunda Boşanmada Tazminat sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2020/2125 E. — 2020/3438 K. Karar Metni

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi         2020/2125 E.  ,  2020/3438 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ: Karşılıklı Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı-karşı davacı kadın tarafından kusur belirlemesi yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı-karşı davalı erkek, 04.09.2014 tarihinde Türk Medeni Kanunu'nun 166/son maddesine dayalı boşanma davası açmış, davalı-karşı davacı kadın ise 21.10.2014 tarihinde Türk Medeni Kanunu'nun 166/1. maddesine dayalı karşı boşanma davası açmıştır. Yargılama devam ederken davacı-karşı davalı erkek 01.12.2014 tarihinde vefat etmiştir. Davacı-karşı davalı erkek mirasçılarından ... tarafından, Türk Medeni Kanununun 181/2. maddesi gereğince kusur belirlemesi yönünden davaya devam edilmiş, mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın ve karşı davanın kabulüne ancak evlilik ölümle son bulduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına dair verilen karar davalı-karşı davacı kadın tarafından temyiz edilmiştir.

Dairemizin 28.02.2019 tarih, 2019/927 esas - 2019/1900 karar sayılı bozma ilamı ile, mahkemenin gerekçeli kararının hüküm kısmında hem boşanma davalarının kabulüne hem de evlilik birliği ölümle son bulduğundan bu konuda bir karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilerek hükmün kendi içerisinde çelişkili hale getirildiği belirtilerek, evlilik birliği ölümle sona erdiğinden, boşanma davaları hakkında konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmek ve ölenin mirasçıları tarafından kusur belirlemesi yönünden davaya devam edildiğinden bu konuda da bir karar verilmek üzere hükmün bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda 12/09/2019 tarihli karar ile evlilik birliği ölümle sona erdiğinden boşanma talebi konusunda karar verilmesine yer olmadığına, boşanmaya sebebiyet veren olaylarda her iki tarafın da eşit kusurlu olduğunun tespitine karar verilmiş, hüküm davalı-karşı davacı kadın tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında daha önce görülen ve davacı-karşı davalı müteveffa erkeğin Türk Medeni Kanunu'nun 166/son maddesine dayalı olarak açmış olduğu eldeki boşanma davasına dayanak teşkil eden boşanma davası Bakırköy 7. Aile Mahkemesinin 2007/190 esas - 2008/184 karar sayılı, erkek tarafından açılan Türk Medeni Kanunu'nun 164. maddesinde düzenlenen terk hukuki nedenine dayalı boşanma davası olup, kadın tarafından açılan Türk Medeni Kanunu'nun 197. maddesine dayalı tedbir nafakası davası ile birleştirilmiş, mahkemece yapılan yargılama sonucunda terk ihtarının usulüne uygun olmadığı gerekçesiyle erkeğin terke dayalı boşanma davasının reddine, kadının ayrı yaşamakta haklı olduğu gerekçesiyle birleşen tedbir nafakası davasının ise kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm temyiz incelemesinden geçerek 15.09.2009 tarihinde kesinleşmiştir.

Davacı-karşı davalı müteveffa erkeğin dayanak boşanma dosyasında davalı-karşı davacı kadına 20/12/2005 tarihinde gönderdiği eve dön ihtarı ile kadının ortak konuta dönmesini istediği anlaşılmaktadır. Bu durum, eşin ihtar talep tarihinden önceki kusurlu davranışlarının affedilip, en azından hoşgörüyle karşılandığına ve bu nedenle yeniden birlikte yaşama isteğine ilişkin bir irade açıklaması niteliğindedir. Affedilen veya hoşgörüyle karşılanan olaylar ise boşanma sebebi olamaz. Davacı-karşı davalı müteveffa erkeğin, bu şekilde eşinin ihtardan önceki kusurlarını affettiği, ihtar tarihinden sonrası için de tarafların bir araya gelmedikleri gibi davalı-karşı davacı kadından kaynaklanan boşanmaya sebep olabilecek nitelikte yeni bir olayın varlığının da kanıtlanamadığı anlaşılmaktadır. Hal böyle iken sağ kalan eşin (davalı-karşı davacı kadının) boşanmaya sebebiyet verecek kusurunun bulunmadığının tespitine karar verilecek yerde yazılı şekilde karar verilmesi doğru bulunmamış ve bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ:

Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 29.06.2020 (Pzt.)

❓ Sıkça Sorulan Sorular

Eşime eve dön ihtarı gönderirsem ne tür kusurları affetmiş sayılırım?

İhtar tarihinden önceki tüm kusurlu davranışlar affedilmiş ya da en azından hoşgörüyle karşılanmış sayılır. Bu davranışlara dayanılarak ileride boşanma davası açılsa dahi söz konusu olaylar dikkate alınamaz. Affetmenin kapsamı, ihtar tarihinden önceki tüm olayları içermektedir.

İhtar gönderdikten sonra eşimden yeni bir kusur yaşadım; boşanma davası açabilir miyim?

Evet. İhtar tarihinden sonra gerçekleşen ve boşanma sebebi oluşturabilecek nitelikte yeni kusurlu davranışlar, ayrıca ispatlanmak kaydıyla boşanma davasında ileri sürülebilir. Ancak yeni olayların varlığı ve niteliği somut delillerle kanıtlanmak zorundadır.

Terk sebebiyle boşanma davası açmak için ihtar şart mı?

Evet. TMK m. 164 kapsamında terk sebebiyle boşanma davası açılabilmesi için eşe noter aracılığıyla iadeli taahhütlü ihtar gönderilmesi zorunludur. İhtar tarihinden itibaren 2 ay geçmeli ve eş bu süre içinde eve dönmemelidir. İhtar aynı zamanda ihtar öncesi kusurları affetme sonucu doğurduğundan, zamanlaması stratejik olarak değerlendirilmelidir.

Eşim bana eve dön ihtarı gönderdiyse boşanma davamda bundan nasıl yararlanabilirim?

Eşinizin size gönderdiği ihtar, ihtar tarihinden önceki kusurlarının affedildiğinin kanıtıdır. Bu durum boşanma davasında sizin kusur oranınızı düşüren güçlü bir savunma aracıdır. Bunun yanı sıra ihtarın usulsüz olup olmadığı (noter kanalıyla gönderilip gönderilmediği, yasal sürelere uyulup uyulmadığı) da incelenmelidir.

Kusur tespiti neden bu kadar önemlidir?

Kusur tespiti; yoksulluk nafakası (daha az kusurlu eşe bağlanır), maddi ve manevi tazminat (TMK m. 174 kapsamında daha az kusurlu eşe hükmedilir) ve velayet kararları üzerinde doğrudan etkilidir. Bu nedenle boşanma davasında kusur belirlenmesi aşaması, tüm yargılama boyunca stratejik olarak yönetilmesi gereken en kritik konudur.

Boşanma davası sürerken eş ölürse kusur tespiti davası devam eder mi?

Evet. TMK m. 181/2 uyarınca boşanma davası devam ederken eşlerden biri ölürse, hayatta kalan eş veya ölen eşin mirasçıları kusur belirlemesi için davayı sürdürebilir. Bu davada belirlenen kusur, miras hakları ve tazminat talepleri açısından belirleyici olur.

Sözlü af ile resmi af (ihtar) arasındaki fark nedir?

Yargıtay, eve dön ihtarını somut bir af belgesi olarak değerlendirmektedir. Sözlü af iddiası ise ispat güçlüğü yaratır; tanıkla ya da dolaylı delillerle ispatlanmaya çalışılır. İhtar, tarihi kesin olan ve içeriği belgelenmiş bir af beyanıdır; bu nedenle hukuki sonuçları daha güçlüdür.

Boşanma Davası ve Kusur Tespiti İçin Hukuki Destek Alın

Boşanma sürecinde kusur belirlemesi ve tazminat haklarınız için profesyonel hukuki destek alabilirsiniz.

Yukarıda aktarılan içtihat bilgilendirme amacı taşımaktadır. Her somut olay farklı özellikler taşıyabileceğinden hak kaybına uğramamanız adına bir hukuk bürosu ile iletişime geçip profesyonel destek almanızı öneririz. (KARTALHAN HUKUK BÜROSU)