Alacak Davası: Şartları, Türleri ve İspat Yükü

Alacak davası, bir alacaklının, borçlunun ödeme yapmaması durumunda alacağını hukuki yollarla tahsil etmeye çalıştığı bir süreçtir. Bu tür davalar, ödenmemiş borçlar, sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, hizmetler veya ürünler için yapılan ödemelerin gerçekleştirilmemesi gibi çeşitli nedenlerle açılabilir.

Alacak davası, alacaklının haklarını koruma ve borcun tahsil edilmesini sağlama amacı taşır. Herhangi bir sebeple bir başkasından alacağı olan kişi, bu alacağının tahsil etmesi amacıyla mahkemeye başvurur.

Dava Süreci Nasıl Başlar?

Alacak davası süreci, genellikle alacaklının yasal işlem başlatmasıyla başlar. Adımlar şöyledir:

• ■ İhtarname: Öncelikle borçluya noterden bir ihtarname gönderilerek borcu ödemesi için süre verilir ve borçlu temerrüde (gecikmeye) düşürülür.
• ■ Arabuluculuk (Ticari/İş): Ticari alacaklarda ve işçi alacaklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (Dava Şartı).
• ■ Dava Açılması: Borçlu ödeme yapmazsa veya arabulucuda anlaşma sağlanamazsa yetkili mahkemede dava açılır.

İspat Yükü ve Deliller

Alacak davası açabilmek için, alacaklının alacağının varlığını ve borcun ödenmediğini kanıtlaması gerekir. Alacaklı alacağını hukuka uygun her türlü delille ispat edebilmektedir.

• ■ Yazılı Deliller: Sözleşmeler, faturalar, senetler, ödeme dekontları, yazışmalar (e-posta, WhatsApp) en güçlü delillerdir.
• ■ Tanık Delili: İşçi alacakları gibi bazı durumlarda tanık en önemli delildir. Ancak senede karşı tanıkla ispat kuralı gereği, belirli miktar üzerindeki borçlarda yazılı delil şarttır.

Belirsiz Alacak Davası ve Kısmi Dava Farkı

Alacak miktarının tam olarak belirlenemediği durumlarda iki farklı dava türü öne çıkar:

• ■ Belirsiz Alacak Davası: Alacağın miktarının davanın başında belirlenmesinin imkansız olduğu durumlarda (tazminat, işçilik alacağı vb.) açılır. Bilirkişi raporundan sonra miktar artırılır, zamanaşımı tüm alacak için kesilir.
• ■ Kısmi Dava: Alacağın sadece bir kısmının talep edildiği davadır. Kalan kısım için zamanaşımı işlemeye devam eder.

Alacaklarda Zamanaşımı Süreleri

Alacaklının herhangi bir sebepten doğan alacağını talep edebilmesi sınırsız süreye tabi değildir. Borçlar Kanunu'na göre:

• ■ 10 Yıl: Genel zamanaşımı süresidir. Özel bir düzenleme yoksa tüm alacaklar için geçerlidir.
• ■ 5 Yıl: Kira bedelleri, faiz alacakları, işçilik alacakları (kıdem tazminatı, ücret), vekalet, komisyon ve eser sözleşmelerinden doğan alacaklar için geçerlidir.
• ■ 2 Yıl: Haksız fiil (tazminat) ve sebepsiz zenginleşmeden doğan alacaklar için geçerlidir.

Alacaklı belirlenen süre içinde alacak davası açmazsa zamanaşımı nedeniyle alacak hakkını kaybetmektedir.

Görevli Mahkemeler

Alacak davası açılacak mahkeme, alacağın türüne göre farklılık gösterebilmektedir:

• ■ İş Mahkemeleri: İş sözleşmelerinden kaynaklanan işçilik alacaklarında görevlidir.
• ■ Asliye Ticaret Mahkemeleri: Ticari alacak davalarında görevlidir.
• ■ Asliye Hukuk Mahkemeleri: Genel görevli mahkemedir (Şahıslar arası borçlar).
• ■ Tüketici Mahkemeleri: Tüketicinin taraf olduğu işlemlerde görevlidir.

Mahkeme Kararı ve Tahsilat

Mahkeme, sunulan kanıtları ve argümanları değerlendirir ve eğer alacaklının talebi haklı bulunursa, borçlunun borcu ödemesine karar verir. Bu süreç, borçlunun mal varlığına haciz konulması, borçlunun banka hesaplarının bloke edilmesi veya diğer yasal yollarla borcun tahsil edilmesini (icra takibini) içerebilir.

Tahsil Edilemeyen Alacaklarınız İçin Hukuki Destek

Ticari alacaklar, işçi alacakları ve borçlar hukuku davaları için bize ulaşın.

Yukarıda değinilmiş olan hususlar genel hatları ile kaleme alınmış olup; her somut olay birbirinden farklı özellikler taşıyabileceğinden hak kaybına uğramamanız adına bir hukuk bürosu ile iletişime geçip profesyonel destek almanızı öneririz. (KARTALHAN HUKUK BÜROSU)