Sıfır Araçta Parça Değiştiyse, Değişim Hakkınız Var!

Bu Kararın Önemi

Yeni araç aldınız; servis servis gezdiriyorsunuz, parça parça değiştiriliyor. Satıcı "arızayı giderdik, sorun yok" diyor. Peki arızalar giderilmiş olsa bile aracın yenisiyle değiştirilmesini talep edebilir misiniz?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu kararında alıcı lehine net bir içtihat koymuştur:

Sıfır km aracın birçok parçasının değişmesi gizli ayıp niteliğindedir. Arızalar giderilse bile aracın orijinal halini kaybetmiş olması ve alıcının araca duyduğu güvenin sarsılmış bulunması nedeniyle aracın yenisiyle değiştirilmesi gerekir.

Ayıplı mal sorumluluğu konusunda Ayıplı Mal Sorumluluğu sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Ayıplı Mal ve Alıcının Seçimlik Hakları

Ayıp Nedir?

Satıcı, satılan malın vadettiği nitelikleri taşımasını garanti eder. Malın değerini veya tahsis edilen amaca yararlılığını ortadan kaldıran ya da önemli ölçüde azaltan kusurlar ayıp olarak nitelendirilir. Satıcı, bu ayıpların varlığından haberi olmasa bile sorumludur (BK m. 194).

Açık Ayıp ve Gizli Ayıp

Açık ayıp; teslim sırasında olağan bir incelemeyle fark edilebilecek kusurlardır. Açık ayıplarda alıcının kısa süre içinde (ticari işlerde 2 gün) ihbarda bulunması zorunludur.

Gizli ayıp; teslim sırasında fark edilemeyen, sonradan ortaya çıkan kusurlardır. Bu davada motorun yağ yakması ve piston segmanlarının değiştirilmesi zorunluluğu, satış sırasında mevcut olan gizli ayıp olarak kabul edilmiştir. Gizli ayıpta ihbar süresi 6 aydır.

Alıcının Seçimlik Hakları

Ayıplı mal teslimi halinde alıcı BK'ya göre şu seçimlik haklardan birini kullanabilir:

• Sözleşmeden dönme (fesih): Malı iade ederek bedelin geri alınması.
• Bedel indirimi: Malı alıkoyarak değer kaybı oranında bedelin indirilmesi.
• Misli ile değişim: Mal, miktarı belirli ve misli eşya ise ayıptan arî mislinin verilmesi (BK m. 203). Bu seçenek; araç gibi misli ile temini mümkün eşyalar için kullanılabilir.

Kararın Hukuki Analizi

Somut Olayda Ne Yaşandı?

• Davacı, 26.08.2008 tarihinde davalı firmadan 2009 model bir araç satın almıştır. İlk günden itibaren direksiyon titremesi, kapı ayarsızlıkları, fren sorunu gibi problemler baş göstermiştir.
• Araç garanti süresi içinde defalarca servise gitmiş; sağ dikiz aynası, piston segmanları, kol yatak takımı, rot başları, aks keçesi, akü, direksiyon simidi, hidrolik direksiyon pompası ve fren balatası dahil çok sayıda parça değiştirilmiştir.
• Motor 43.826 km'de demonte edilerek piston segmanları değiştirilmiştir. Bilirkişi, bu durumun motorun satış sırasında gizli ayıplı olduğunu gösterdiğini tespit etmiştir.
• Tüketici Sorunları Hakem Heyeti, aracın yenisiyle değiştirilmesine karar vermiştir. Davacı da bu yönde dava açmıştır.
• Yargıtay HGK: Aracın sıfır km olarak tesliminden sonra birçok parçasının değiştirilmesi ve motorun demonte edilerek onarılması gizli ayıp niteliğindedir. Arızalar giderilmiş olsa bile alıcının araca duyduğu güvenin sarsılması nedeniyle araçtan beklediği yararı ve konforu sağlayamayacağı açıktır. Alıcı, değer düşüklüğüne ilişkin zararı giderilerek de olsa aracı bu şekilde kullanmaya zorlanamaz. Aracın yenisiyle değiştirilmesi şartları gerçekleşmiştir.

Arızalar Giderilmiş Olsa Da Neden Değişim Hakkı Doğar?

HGK'nın bu kararındaki temel değerlendirme şudur: Sıfır km aracın birçok parçasının değişmesi ve motorunun demonte edilerek onarılması; arızalar giderilse dahi aracın orijinal halini kaybettirmiştir. Alıcının araca duyduğu güven sarsılmıştır; araçtan beklediği yararı, konforu ve performansı sağlayamamaktadır. Bu nedenle arızaların giderilmiş olması, aracın değiştirilmesini gerektirecek koşulların ortadan kalktığını göstermez.

Alacak davaları konusunda Alacak Davası sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Yargıtay HGK 2017/947 E. — 2019/999 K. Karar Metni

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu         2017/947 E.  ,  2019/999 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava, ayıplı aracın yenisiyle değiştirilmesi istemine ilişkindir. Aracın "0" km olarak sahibine teslim edildikten sonra ardı ardına gerçekleşen arızalar nedeniyle birçok parçasının tamamen değiştirildiği; yapılan onarımlar sonucu arızaların giderilmiş olduğu; ancak bu arızaların giderilmesi amacıyla aracın birçok parçası değiştirilip böylece aracın orijinal halini kaybettiği gibi, motorun da tamamen demonte edilerek parçalarının değiştirilmesinin gizli ayıp niteliğinde bulunduğu görülmektedir.

Arızalar giderilse bile alıcının araca duyduğu güvenin sarsılması nedeniyle araçtan beklediği yararı, konforu ve performansı sağlayamadığı; davacı tarafça değişiklik talebi iletilmesine karşın davalı yanın bu istemi yerine getirmediği; alıcının değer düşüklüğüne ilişkin zararı giderilerek de olsa aracı bu şekilde kullanmaya zorlanamayacağı; araçtaki bu nitelikteki arızaların giderilmesinin aracın gizli ayıplı olduğunu ve değiştirilmesi şartlarının gerçekleşmediğini göstermeyeceği belirgindir.

Tüm bu olgu ve yasal düzenlemeler, tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları, dosyadaki tutanak ve kanıtlar karşısında; eldeki dava yönünden aracın yenisiyle değiştirilmesini isteme koşulları gerçekleşmiştir. Mahkemece verilen direnme kararı sonuç itibarıyla yerindedir.

SONUÇ:

Davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile direnme kararının yukarıda açıklanan değişik gerekçe ve nedenlerle ONANMASINA, 08.10.2019 tarihinde oy çokluğu ile karar verildi.

❓ Sıkça Sorulan Sorular

Sıfır km araçta parça değişimi olursa araç değişimi talep edebilir miyim?

Evet. Bu HGK kararına göre sıfır km aracın birçok parçasının değişmesi gizli ayıp niteliğindedir. Arızalar giderilmiş olsa bile aracın orijinal halini kaybetmesi ve alıcının güveninin sarsılması nedeniyle yenisiyle değişim talep edilebilir.

Satıcı arızayı giderdi; artık değişim talep edemem mi?

Bu kararın temel mesajı tam olarak budur: Arızaların giderilmiş olması, aracın değiştirilmesi şartlarının ortadan kalktığını göstermez. Alıcı, değer düşüklüğüne ilişkin zararı giderilerek de olsa ayıplı aracı kullanmaya zorlanamaz.

Gizli ayıp nedir ve araçlarda nasıl ortaya çıkar?

Gizli ayıp; teslim sırasında olağan incelemeyle fark edilemeyen, sonradan ortaya çıkan kusurlardır. Araçlarda motor arızaları, şanzıman kusurları ve elektrik sistemi sorunları gibi üretim kaynaklı hatalar gizli ayıp kapsamında değerlendirilebilir. Bu davada motorun kısa sürede demonte edilmesini gerektiren arıza gizli ayıp sayılmıştır.

Ayıplı araçta hangi hakları kullanabilirim?

BK m. 202-203 uyarınca; sözleşmeden dönme (fesih), bedel indirimi veya misli ile değişim haklarından birini kullanabilirsiniz. Araç misli eşya niteliği taşıdığından yenisiyle değişim talep edilebilir. Bu seçimlik haklardan birini kullanmak için önce usulüne uygun ayıp ihbarı yapılmış olması gerekir.

Ayıp ihbarı nasıl ve ne zaman yapılmalıdır?

Ticari işlerde açık ayıp için 2 gün, gizli ayıp için ayıbın öğrenildiği tarihten itibaren 6 ay içinde ihbarda bulunulmalı ve dava açılmalıdır. Servise başvurarak arızayı bildirmek, ihbar yükümlülüğünü yerine getirmek açısından önemlidir. Bu davada servise başvurunun ihbar sayıldığı kabul edilmiştir.

Tüketici Hakem Heyeti kararı bağlayıcı mıdır?

Belirli parasal sınırların altındaki uyuşmazlıklarda Tüketici Hakem Heyeti kararları bağlayıcıdır; bu kararlara karşı tüketici mahkemesine itiraz yoluna gidilebilir. Sınırı aşan davalarda hakem heyeti kararı görüş niteliğinde olup esas dava tüketici mahkemesinde görülür.

Araç değişim davası ne kadar sürer?

Dava sürecinde bilirkişi incelemesi zorunlu olduğundan ve davalı firmanın itirazları değerlendirileceğinden ortalama 2-4 yıl sürebilir. Bu davada görüldüğü üzere süreç bazen daha da uzayabilmektedir. Güçlü delil (servis kayıtları, iş emirleri, garanti belgeleri) ile desteklenen dosyalar daha hızlı sonuçlanabilir.

Ayıplı Araç ve Tüketici Hakları Konusunda Hukuki Destek Alın

Sıfır km aracınızdaki gizli ayıp nedeniyle değişim hakkınızı kullanmak için profesyonel destek alabilirsiniz.

Yukarıda değinilmiş olan hususlar genel hatları ile kaleme alınmış olup; her somut olay birbirinden farklı özellikler taşıyabileceğinden hak kaybına uğramamanız adına bir hukuk bürosu ile iletişime geçip profesyonel destek almanızı öneririz. (KARTALHAN HUKUK BÜROSU)