Geçit Hakkı Davası ve Şartları

Geçit hakkı, bir taşınmaz üzerinden başka bir taşınmaza ulaşım sağlamak için kullanılan hukuki bir düzenlemedir. Bu hak, genellikle bir mülkün diğer bir mülk tarafından çevrelenmiş olması ve en yakın kamuya açık yola (genel yola) erişim sağlamak için komşu mülkten geçiş yapılması gerektiğinde ortaya çıkar.

Hukukumuzda "Zorunlu Geçit Hakkı" olarak tanımlanan bu durum, keyfi bir talep değil, mülkün kullanımı için zorunlu bir ihtiyaçtır.

Geçit Hakkı Hangi Durumlarda İstenir?

Türk Medeni Kanunu madde 747 uyarınca, geçit hakkı talep edebilmek için şu şartların varlığı gerekir:

• ■ Genel Yola Bağlantı Yokluğu: Taşınmazın genel yola (cadde, sokak) hiç bağlantısının olmaması veya mevcut bağlantının yetersiz olması gerekir (Mutlak veya Nisbi Geçit İhtiyacı).
• ■ Tam Bedel Ödenmesi: Aleyhine geçit kurulan komşu taşınmazın uğrayacağı değer kaybı (fedakarlık denkleştirmesi) peşin olarak ödenmelidir.
• ■ Tapulu Taşınmaz Olması: Geçit hakkı sadece tapuya kayıtlı taşınmazlar lehine ve aleyhine kurulabilir.

Kime Dava Açılır? (En Az Zarar İlkesi)

Geçit hakkı davası rastgele bir komşuya açılamaz. Yargıtay içtihatlarına göre geçit, öncelikle şu kriterlere uyan komşudan istenir:

• ■ Yola ulaşımın en kısa olduğu parsel.
• ■ Geçit kurulması halinde en az zarar görecek olan parsel (Fedakarlığın Denkleştirilmesi).

Mahkeme keşif yapar ve bilirkişi raporuyla en uygun güzergahı belirler.

Geçit Bedeli ve Ödeme

Üzerinde geçit hakkı kurulan taşınmaz malikinin mülkiyet hakkı kısıtlanmaktadır. Bu nedenle, geçit ihtiyacı olan taşınmaz maliki tarafından uygun bir bedel ödenmelidir.

Bu bedel "Kamulaştırma bedeli" gibi değildir; taşınmazın uğradığı değer kaybı, gelir kaybı ve üzerindeki ağaç/yapı bedelleri hesaplanarak bulunur. Bedel depo edilmeden (mahkeme veznesine yatırılmadan) karar verilmez.

Yargılama Giderlerini Kim Öder?

Geçit hakkı davaları diğer davalardan farklıdır. Davalı komşunun bir kusuru olmadığı için;

• ■ Dava açan taraf (Davacı) davayı kazansa bile, tüm yargılama giderlerini ve davalı vekalet ücretini kendisi öder.
• ■ Görevli Mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi.
• ■ Yetkili Mahkeme: Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Soru: Orman veya mera arazisinden geçit hakkı alınabilir mi?

Cevap: Hayır. Kamu malları (orman, mera, nehir yatağı vb.) üzerinde geçit irtifakı kurulamaz. Dava sadece özel mülkiyetteki komşu taşınmazlara açılabilir.

Soru: Taşınmaz satılırsa geçit hakkı biter mi?

Cevap: Hayır. Geçit hakkı tapuya "irtifak hakkı" olarak tescil edildiği için, mülk el değiştirse bile hak devam eder (Eşyaya bağlı haktır).

Yol Sorunlarınızı Hukukla Çözün

Geçit hakkı davaları, bedel tespiti ve tapu tescili için bize ulaşın.

Yukarıda değinilmiş olan hususlar genel hatları ile kaleme alınmış olup; her somut olay birbirinden farklı özellikler taşıyabileceğinden hak kaybına uğramamanız adına bir hukuk bürosu ile iletişime geçip profesyonel destek almanızı öneririz. (KARTALHAN HUKUK BÜROSU)