Destekten yoksun kalma tazminatı, bir kişinin hukuka aykırı bir eylem (trafik kazası, iş kazası, cinayet vb.) sonucu ölümü halinde, onun yardımından ve desteğinden mahrum kalan kişilerin (eş, çocuk, anne-baba) uğradığı maddi zararı karşılamak amacıyla ödenen tazminattır (TBK m. 53). Bu tazminat, miras hukuku ile ilgili değildir; ölenin desteğinden yararlanan herkes, mirasçı olmasa dahi bu tazminatı talep edebilir.

Ankara Tazminat Avukatı olarak, bu davalarda en kritik noktanın Aktüerya Hesabı olduğunu vurguluyoruz. Ölenin yaşı, geliri, kalan yaşam süresi ve destek görenlerin ihtiyaç durumu dikkate alınarak yapılan bu hesaplama, tazminat miktarını belirler.

1. Destekten Yoksun Kalma Tazminatını Kimler İsteyebilir?

Bu tazminatın talep edilebilmesi için "mirasçı olmak" şart değildir. Önemli olan, ölen kişinin sağlığında o kişiye düzenli olarak maddi destekte bulunuyor olmasıdır.

• Eş ve Çocuklar: Kanunen destek karinesi vardır. Yani eşin ve çocukların, ölenin desteğine muhtaç olduklarını ispatlamalarına gerek yoktur; otomatikman hak sahibi sayılırlar.
• Anne ve Baba: Eğer ölen çocuk, sağlığında anne ve babasına maddi destekte bulunuyorsa (veya ileride bulunması muhtemelse), anne-baba da tazminat isteyebilir.
• Nişanlı veya Birlikte Yaşayan Kişi: Resmi nikah olmasa bile, ölen kişinin düzenli maddi destek sağladığı nişanlısı veya partneri de (destek ilişkisini ispatlamak şartıyla) tazminat talep edebilir.
• Burs Alan Öğrenci: Ölen kişinin düzenli burs verdiği bir öğrenci de destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir.

2. Tazminat Nasıl Hesaplanır? (Aktüerya Raporu)

Tazminat miktarı, mahkemece atanan uzman bilirkişiler (aktüerler) tarafından şu kriterlere göre hesaplanır:

• Ölenin Geliri: Ölen kişinin kaza tarihindeki gerçek geliri (Maaş bordrosu, emsal ücret araştırması).
• Bakiye Ömür (TRH-2010): Ölen kişinin ve destek görenlerin, Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre muhtemel kalan yaşam süreleri.
• Destek Payları: Ölenin gelirinin ne kadarını kendine, ne kadarını eşine ve çocuklarına ayırdığı (Genellikle eşe %50, çocuklara %25 gibi oranlar kullanılır).
• Kusur Oranı: Kazada ölen kişinin kusuru varsa (örneğin %25 kusurluysa), tazminattan bu oranda indirim yapılır.
• SGK Geliri: SGK tarafından hak sahiplerine bağlanan ölüm aylığının peşin sermaye değeri, tazminattan düşülür (Tenkis).

3. Zamanaşımı Süreleri (Haksız Fiil ve Ceza)

Destekten yoksun kalma tazminatı davalarında zamanaşımı süreleri olayın niteliğine göre değişir:

• Genel Kural: Zararın ve failin öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl, her halde 10 yıl.
• Trafik Kazaları (Kuyruk): Karayolları Trafik Kanunu'na göre 2 yıl ve 10 yıl.
• Ceza Zamanaşımı (Önemli): Eğer ölüm olayı aynı zamanda bir suç teşkil ediyorsa (Taksirle öldürme vb.), Türk Ceza Kanunu'ndaki uzamış ceza zamanaşımı süreleri (örneğin 15 yıl) hukuk davasında da uygulanır. Bu, mağdurlar için büyük bir avantajdır.

Sıkça Sorulan Sorular (Destekten Yoksun Kalma)

Soru: Sigortadan para aldım, dava açabilir miyim?

Evet. Sigorta şirketinin ödediği miktar, gerçek zararınızı karşılamıyorsa (ki genellikle eksik ödenir), "Bakiye Tazminat" için 2 yıl içinde dava açabilir veya Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilirsiniz. İmzaladığınız ibraname, ödemenin yetersizliği durumunda 2 yıl boyunca geçersiz sayılabilir.

Soru: Manevi tazminat da isteyebilir miyim?

Evet. Destekten yoksun kalma tazminatı (maddi) yanında, ölüm nedeniyle duyulan acı ve elem için Manevi Tazminat da talep edebilirsiniz. Manevi tazminat miktarı, olayın ağırlığına ve tarafların ekonomik durumuna göre hakim tarafından belirlenir.

Soru: Görevli mahkeme hangisidir?

Genel kural olarak Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir. Ancak olay trafik kazası ise ve sigorta şirketine dava açılıyorsa Asliye Ticaret Mahkemesi, iş kazası ise İş Mahkemesi görevlidir.